Những câu chuyện về thức ăn

Bạn có tin rất nhiều điều đến với cuộc sống mình là duyên không? Đa số đều trả lời là không như biểu hiện của sự phủ nhận và phản bác trong các cuộc trò chuyện tập thể. Thế nhưng, tôi nghĩ nếu ai có trí nhớ tốt về sự kiện đời mình thì thường, tin chữ duyên là thật, không chỉ trong tình yêu mà còn rất nhiều điều khác. Và thứ tôi muốn nhắc tới cho các bạn trong bài viết này là chữ duyên với thức ăn. Duyên này đã dạy cho tôi rất nhiều trong việc mở rộng tình thương và kiến thức; về mọi lĩnh vực khác nhau mà tôi hay mặc định đạt được quá dễ dàng. Đặc biệt là việc thay đổi suy nghĩ của mình về việc tiêu thụ thực phẩm, nhất là sản phẩm thịt động vật.

Hai chữ “Thức Ăn” này luôn hiện lên trong đầu chúng ta và dường như trở thành quá đỗi tầm thường. Đến mức không còn ai muốn nhớ về nó nữa.

HAI TUẦN KHÔNG ĂN THỊT HEO

Năm thứ tư Đại học, tôi nhớ có lần mình tự nhiên theo dõi một bộ phim dài tập của Việt Nam thời xưa. Xuyên suốt bộ phim, gia đình nhân vật chính được đặc cách diễn tả các mâu thuẫn khác nhau trong đời sống hằng ngày.

Trên mảnh đất đó, bà vợ hai hiện lên một cách nghèo hèn lam lũ; thường làm công việc nấu cơm và nuôi bầy heo ở cái chòi nhỏ phía sau gian nhà uy nghi rộng lớn. Người này giữ thói quen không ăn thịt heo vì quá thương những con vật mình đã bên cạnh mình một đời cô đơn. Đến những phân đoạn cuối khi nhân vật này đang mắc bệnh nặng, trong sự ghen ghét và hận thù, bà vợ cả đã cho giết sạch bầy heo để nấu cháo đổ vào miệng người nuôi chúng. Kết quả, bà vợ hai đã ói mửa, khóc than đến điên loạn, rồi làm ngã đổ cây đèn dầu khiến ngọn lửa bốc lên và chấp nhận hóa tro đi về trời giữa cảnh khốn cùng này.

Lúc ấy, tôi nhớ mình đang ăn tô bún riêu ngon lành giữa trưa nắng trong căn phòng kí túc xá mát lạnh. Tự nhiên, miếng thịt heo vừa nuốt như muốn nhợn ngược trở ra miệng. Tôi vừa tội bầy heo trong phim, đồng thời tự dưng nghĩ tới số phận của con heo đang nằm trong tô bún của mình. Suốt hai tuần sau đó, tôi không đụng tới một miếng thịt nào nổi, chỉ ăn mì gói, thực vật và các sản phẩm từ cá.

Mùi thịt động vật trong vị giác và khứu giác hiện lên tanh tưởi đầy ám ảnh. Với một đứa ngạo mạn, được sống trong gia đình thuần niềm tin vào hiện thực thay đổi số phận, tôi chỉ biết ăn chay là thứ xa vời thuộc về tôn giáo. Dù luyện tập sống tốt, chưa bao giờ tôi tin không ăn thịt động vật quan trọng hơn so với trân trọng các mối quan hệ giữa người với người.

Đó là lần đầu tiên, tôi ăn chay trong 2 tuần. Không ai chỉ bảo, không ai nhắc nhở, hoàn toàn là trải nghiệm tình huống.

QUYẾT ĐỊNH KHÔNG SỬ DỤNG SỮA

Facebook cũng giống như game – trò chơi điện tử – đều hiện lên đầy tính tiêu cực trong mắt xã hội. Nhưng với tôi, nền tảng mạng xã hội này đã đem đến khối kiến thức mới lạ mà có đi cả đời chưa chắc tôi học được. Những chiều sau tan ca, nằm ườn trên cái sofa hơi bụi với chiếc quạt ồn ào, tôi kéo trang facebook đến mòn tay thì tới một đoạn clip về chế phẩm từ loài bò. Theo sự dũng cảm của mình, tôi bật đoạn clip lên và thấy cô gái hỏi về việc liệu sự uống sữa bò của con người có đúng với tự nhiên hay không. Khi con dê con uống sữa dê mẹ, mèo uống sữa mèo mẹ, voi con uống sữa voi mẹ, bê con uống sữa bò mẹ và “Loài người cũng uống sữa bò mẹ luôn? Mà còn uống từ lúc nhỏ cho tới lúc chết đi.”

À, đúng rồi, sao vô lý vậy?

Dần dần, cảnh lấy sữa bò tại các trang trại sữa lần lượt được thực hiện. Hình ảnh hàng loạt bò mẹ được sống trong các trang trại rộng lớn được gắn máy lấy sữa, cho tới cảnh tiêm hóc môn liên tục vào người bò mẹ để sữa được chảy ra liên tục dù đã qua thời kì chăm con. Đến nỗi, có vài con trong bầy bể bầu sữa và chết đi, được cẩu ra khỏi đàn trước mặt bao nhiêu con bò khác. Cảnh đau đớn nhất với tôi là hàng loạt chú bê con được lôi đi khỏi bò mẹ dù còn nhỏ xíu để không hao hụt lượng sữa dùng sản xuất cho thức ăn của loài người. Bò mẹ khóc la ỏm tỏi, mắt ngấn nước đau đớn chẳng hiểu chuyện gì xảy ra.

Mấy chú bê con còn chưa được mẹ chúng chăm sóc tử tế được vài ngày.

Một lần nữa, sự ám ảnh khiến tôi đi đến quyết định loại bỏ sữa khỏi khẩu phần chính (bao gồm sữa nước, sữa chua, phô mai,…) và đồng thời nhấn nút share, kêu gọi bạn bè cân nhắc không dùng sữa bò và thịt bò vì lí do nhân đạo. Dù sau này, tôi đã nhận lại phản hồi từ chính hành động của mình.

“Nghe đồn không ăn thịt bò nữa mà, sao đi ăn vẫn gắp vậy?”

Đó là chuyện bình thường khi chấp nhận nói lên điều mà lương tâm mình cắn rứt để thay đổi. Các phản hồi này như chiếc đồng hồ nhắc nhở cho bản thân tôi.

TRÁI CÂY NHIỆT ĐỚI – SỰ XA XỈ Ở VÙNG HOANG MẠC

Tôi mê ca sĩ Lê Cát Trọng Lý lắm. Giọng hát và triết lý sáng tác nhạc của Lý đã đồng hành cùng tôi trong suốt thời gian đen tối khi trưởng thành. Tour nhạc của Lý diễn ra cũng khác lạ như chính cách sống của mình. Cô dẫn toàn bộ người mua vé cùng tham gia đến các quốc gia và địa điểm khác nhau theo kiểu tour du lịch sinh thái. Và cô cùng khán giả sẽ hòa mình vào thiên nhiên bất kể nắng nóng, mưa rơi, gió lạnh để hát lên dòng tâm sự của đời mình.

Các chuyến hành trình này, từ lúc chuẩn bị đều được cô cùng ekip thể hiện lại trên trang fanpage, và tôi ấn tượng nhất với dòng trạng thái cho tour diễn ở Châu Phi – xứ sở mơ ước trong tôi về sự hoang dã và tự do. Một câu chuyện về món quà cho trẻ em – những nải chuối. Các nải chuối vàng ươm được chuyền tới tay cho vài chục đứa trẻ bu xung quanh chiếc xe jeep vượt địa hình quen thuộc của xứ sở này.

Mặt chúng đầy sự hớn hở và vui vẻ. Giây phút đóng dòng tâm trạng của Lê Cát Trọng Lý, tôi lại nghĩ:

“Thế hóa ra, thứ quá bình thường như chuối nải ở đất nước mình. Lại là kho báu nơi xứ sở mình yêu quý.

Vậy nếu một ngày, mình phải sống trong điều kiện hạn hán như thế, thì cải bẹ xanh, cà-rốt, cà chua, thơm, mận, xoài, thậm chí là gạo đều trở thành vàng sao? Sao mình hạnh phúc như vậy mà mình không biết? Ở đây, nó rất rẻ, còn chất đống ngoài chợ, đến nổi chúng chỉ cần hơi ngả màu một xíu mình đã trề miệng quay đi. Sao mình lại có thể sống quá quắt như vậy?”

Lần nữa, khi đi chợ hay siêu thị, tôi cố gắng cân bằng tỷ lệ chọn trái cây, rau củ không đẹp mắt và nguyên vẹn ngang nhau. Tôi thấy cho dù có khuyết điểm, tôi vẫn hài lòng với món ăn của mình.

LẦN ĐẦU, ĂN THUẦN CHAY TRONG MỘT THÁNG

Sau khi quyết định nghỉ việc, có thời gian tôi liên tục bị đau bụng, dù đi khám mà không rõ nguyên nhân. Cứ sau bữa ăn là đau bụng, đau âm ỉ kéo dài suốt vài tiếng đồng hồ. Mua thuốc nhiều lần uống không khỏi, nhưng sau khi ăn sáng bằng mì gói, tôi không còn triệu chứng trên nữa. Thời gian tìm hiểu kéo dài một tuần, tôi hiểu mình đang mắc chứng khó tiêu hóa thực phẩm chứa đạm động vật – đặc biệt là sữa, trứng và thịt.

Tôi quyết định ăn chay hoàn toàn trong vòng một tháng để điều trị triệu chứng của cơ thể.

Hằng ngày, tôi lên youtube và tham gia các group như “Sống thuần chay” để học cách nấu ăn hoàn toàn từ thực vật. Tôi hoàn toàn không còn bị đau và cảm thấy khỏe mạnh khi sinh hoạt hằng ngày. Khoảng thời gian này, có chú dược sĩ thân với ba tôi kết luận rằng gan của tôi đã giảm bớt khả năng tiết ra enzyme tiêu hóa đạm. Tôi cần được bổ sung các loại trái cây tốt cho gan để trở về bình thường.

Kết thúc một tháng ăn chay, tôi sụt 3kg, không còn triệu chứng đau bụng khi ăn đạm do cơ thể đã phục hồi. Tôi không còn tỏ ra nóng giận, cáu gắt, kinh nguyệt và vấn đề vệ sinh diễn ra tốt, ít cảm thấy nóng trong người và ít suy nghĩ lung tung như trước. Nhưng có một triệu chứng đi kèm là huyết áp tôi giảm mạnh, mau đói và dễ dẫn đến chóng mặt do không đủ calo vận động. Sau một tháng, tôi quay lại ăn chế độ bình thường cùng gia đình nhưng ăn vừa đủ đạm động vật, không quá no. Trái cây, củ, canh rau được bổ sung nhiều hơn.

Tuy nhiên, nếu ngày nào có tiệc buộc sử dụng quá nhiều đạm từ hải sản hoặc thịt bò, triệu chứng quay lại và tôi phải uống thuốc tiêu hóa. Sau mấy năm ở giảng đường Đại học, lần nữa tôi đã ăn chay thuần một tháng. Tôi còn nói đùa với gia đình: “Chắc con bị trời phạt, tới duyên ăn chay.”

GIẾT MỔ KHÔNG CHỈ LÀ LỖI CỦA AI GIẾT CHÚNG ĐI.

Như đề cập ở trên, tôi có tham gia vào trang “Sống thuần chay” do các anh chị chuyên ăn chay thành lập và cùng lan tỏa đến cho mọi người. Tại trang này, các bài viết chia sẻ về việc ăn chay như một dạng khoa học và nhân đạo chứ ít thiên về hướng tôn giáo. Nó nhanh chóng thuyết phục tôi theo dõi hằng ngày. Tối qua, trang đã dịch tiếng Việt cho đoạn clip của tiến sĩ tâm lý Melanie Joy về chủ nghĩa ăn thịt động vật. Sau phần giải thích về việc tại sao người ta không ăn thịt chó mà lại ăn thịt heo và bò, cô cẩn thận căn dặn và thuyết phục mọi người xem qua các cảnh giết mổ thực tế mà cô chuẩn bị lồng vào clip.

Cảnh đập đầu heo, cảnh thọc tiết heo mà heo vẫn còn sống sau khi bị một nhát chí mạng, cảnh thiến heo đực con. Cảnh cắt mỏ gà công nghiệp, cảnh loại bỏ gà con còn sống vào máy xay nếu không đạt đủ chuẩn. Cảnh chú cá lồng lộn khi bị lột da sống. Cảnh treo ngược hàng loạt chú vịt và đưa qua lưỡi cưa như cưa gỗ để cắt cổ hàng loạt. Cảnh đập đầu bê con trước mặt bò mẹ, cảnh cắt cổ bò phun máu me đầy sàn.

Tôi lại khóc khi viết dòng này. Thật ra lúc ấy, tôi dặn mình phải can đảm để xem cho hết phân cảnh này. Tôi đã phải cắn răng đến bầm môi để nói với trí óc rằng mình phải xem cho hết, dù độ tàn nhẫn của nó đến đâu. Khi hết phân cảnh, Melanie Joy đã nhẹ nhàng an ủi: “Cám ơn bạn đã xem hết, tôi biết đó là một trong những thời khắc khó khăn nhất mà bạn gặp phải. Tôi không lên án ai cả và không lên án điều gì. Nhưng tôi muốn cho các bạn xem điều này. để các bạn có quyền tự do trong việc lựa chọn thức ăn. Chứ không vô thức nghe theo sự ra lệnh từ ngành công nghiệp sữa, trứng và thực phẩm động vật nữa.”

Tim tôi như ngừng đập, đầu óc tôi trống rỗng. Tối đó, nhớ lại, tôi trò chuyện với người yêu của mình: “Anh, lâu quá rồi em đã bỏ thói quen ăn chay. Từ ngày mai mình bắt đầu lại và ăn 4 ngày một tháng như đạo Phật trước nha.”. Anh nhanh chóng đồng ý vì nhà cũng theo đạo Phật. Đó giống như là một cách sám hối cho nguồn tài nguyên sẵn có, những thực vật và động vật đã hy sinh bản thân để cho tôi được sống mỗi ngày. Để tôi nhìn nhận lại bản thân mình sống trách nhiệm hơn trong hệ sinh thái hơn trước.

Ai đang phung phí thức ăn, ai còn ăn thịt động vật như tôi, chẳng ai đáng bị lên án cả đâu. Các bạn vẫn là người tốt trong cuộc sống bằng cách sống và làm việc theo pháp luật hiện hành. Các bạn vẫn yêu thương và chăm sóc thế giới này mỗi ngày. Và tôi rất hạnh phúc vì được sống một đời này cùng các bạn. Những câu chuyện tôi kể ra, nhất là phần cuối, tôi thậm chí không biết mình có đủ can đảm để đọc lại không. Nhưng để mở rộng nhận thức và trái tim, chúng ta phải can đảm đi qua những đau đớn, hối hận, sợ hãi và ghê rợn mà lựa chọn lại cách mình sống lần nữa.

Để khi kết thúc dòng viết từ tôi, tôi mong chữ duyên đến với bài viết này sẽ hỗ trợ các bạn trong quá trình biết ơn những gì mình đang tiêu thụ. Trân trọng nguồn tài nguyên đất nước cùng ánh sáng, sinh mạng của thực vật, động vật và cả những người chấp nhận tội lỗi để giết chúng đi cho chúng ta.

Từ đó, ý thức được mỗi hoạt động trong cuộc sống của mình sẽ tác động đến đâu, đến ai, đến loài nào và chuyển sang điều chỉnh hành vi sống.

Thương,

Hans